Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2013

'Πρέπει να γίνει τρόπος ζωής'

  Γράφει ο Θανάσης Μακρής

 Γεια σας. Στην επιστήμη της Φυσικής μάθαμε το σημείο βρασμού, το σημείο εξάτμισης, τήξης κ.τ.λ. σήμερα θα μιλήσουμε για το σημείο αντίστασης στον άνθρωπο. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να γνωρίσουμε ότι διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, τι ρόλο παίζει στην θεραπεία της παχυσαρκίας και ποια τα χαρακτηριστικά του. Στο άμεσο μέλλον η αντιστασιολογία θα αποτελέσει βασική γνώση των συμπεριφοριστών διατροφολόγων στο 'δρόμο' για την καταπολέμηση προβλημάτων βάρους. Προς το παρόν δεν αποτελεί ούτε καν ερευνητικό πεδίο για την επιστήμη μας.

    Τι είναι το σημείο αντίστασης (Σ.Α.) στην θεραπεία της παχυσαρκίας; Είναι το σημείο εκείνο που η αποδοχή καινούριων συμβουλών, συμπεριφορών, τρόπων, οδηγιών, που στόχο έχουν την βελτίωση του βάρους του ασθενή, δεν γίνονται δεκτά. Σαν ένα όριο το οποίο ο ασθενής δεν μπορεί να ξεπεράσει και πολλές φορές δεν γνωρίζει ότι υπάρχει, είναι, όπως μας έμαθε ο Freud να λέμε, ασυνείδητο. Από το σημείο εκείνο και μετά ότι και αν λέγεται, ότι και αν γίνεται, δεν λαμβάνει χώρα στη καθημερινότητα του ασθενή. Το σημείο αυτό διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, άλλοι το έχουν λίγο πιο 'ψηλά', δέχονται δηλαδή ευκολότερα τη διείσδυση στο 'καινούριο' των συμβουλών και άλλοι χαμηλότερα, δεν δέχονται εύκολα την εισαγωγή στο καινούριο τρόπο ζωής. 'Πρέπει να γίνει τρόπος ζωής' ακούμε ή λέμε πολλές φορές οι διατροφολόγοι στους ασθενείς μας, αλλά τον τρόπο δεν τον έχουμε διδάξει ποτέ. Δεν τον έχουμε διδάξει γιατί δεν γνωρίζουμε την ύπαρξη του αλλά και επειδή βολευόμαστε σε μεθόδους που είναι ευκολότεροι και απαιτούν λιγότερη ευθύνη. Αφού ξεπεράσουμε το σύνδρομο των θερμίδων και του διαιτολογίου θα δούμε ότι η μελέτη του Σ.Α. κρύβει χρήσιμα και καθοριστικά συμπεράσματα βοηθώντας την υπάρχουσα γνώση να γίνει περισσότερο αποτελεσματική (θερμίδες, διαιτολόγιο).
   Το Σ.Α. τι ρόλο παίζει στην θεραπεία της παχυσαρκίας; Η θεραπεία απαιτεί σταδιακή προσαρμογή του ασθενή σε καινούριες οδηγίες, νέους διατροφικούς κανόνες και μικρή μετατόπιση της καθημερινότητας. Ο έμπειρος διατροφολόγος ξέρει καλά ότι επιθετικές λύσεις, απόλυτη μετατόπιση της καθημερινότητας, πλήρης αλλαγή του διαιτολογίου του ασθενή θα επιφέρει αύξηση των κιλών, διόγκωση του προβλήματος και απογοήτευση του ασθενή, η μέθοδος που μπορεί να βοηθήσει είναι μόνο αυτή που με ήπιο τρόπο επιφέρει μικρές αλλά άκρως αποτελεσματικές αλλαγές στην διατροφική καθημερινότητα του ασθενή. Πως συμπεριφέρεται ο ασθενής όταν του ζητάμε να κάνει μεγάλες αλλαγές στο διαιτολόγιο του, υποσχόμενοι μεγάλες αλλαγές στο βάρος του; Κάνει τα πάντα μέχρι να συνειδητοποιήσει ο οργανισμός του, ότι θα αντισταθεί στο καινούριο. Πότε αντιστεκεται; Σε μερικές εβδομάδες, τρεις ή τέσσερις. Έπειτα υψώνει τείχη, ανυπέρβλητα για τον ειδικό και το παιχνίδι χάθηκε. Πότε αντιστέκεται λιγότερο και ακολουθεί τις οδηγίες; Όταν οι οδηγίες του ζητούν ήπιες αλλαγές, το Σ.Α. υψώνεται πολύ σιγά και σε μικρό ύψος με αποτέλεσμα οι οδηγίες να ακολουθούνται από τον ασθενή, όσο ζητάμε μεγάλα πράγματα ή ακραίες μετατοπίσεις, θα εισπράττουμε μηδενικό αποτέλεσμα και θυμό. Ότι και αν υπόσχεται ο ασθενής στον εαυτό του είναι σεβαστό αλλά ο ειδικός ξέρει καλά ότι μεγάλα βήματα στην καθημερινότητα του ασθενή δεν γίνονται. Όσο πιο πολύ πιεστεί το Σ.Α. του ασθενή τόσο περισσότερο θα μισήσει την δίαιτα και τον ευατό του. Γι' αυτό οι δίαιτες στις περισσότερες των περιπτώσεων έχουν πολύ φανατικούς εχθρούς, αλλά και όποιος ασθενής αφήνει πίσω του μια πολύ πιεστική δίαιτα τόσο πιο πολύ θα αργήσει να το ξανακάνει, μπορεί να μην το κάνει και ποτέ.
   Πάντα υψώνεται το Σ.Α.; Η απάντηση εδώ είναι 100% θετική. Ναι πάντα υψώνεται σημείο αντίστασης. Στο μέλλον θα μετράτε και θα δίνονται οι ανάλογες οδηγίες. Προς το παρόν η θεραπεία διαταραχών περιττού βάρους μένει στο κομμάτι των οδηγιών. 'Δεν κολυμπάνε όμως όλα τα ψάρια στο αλμυρό νερό'. Σε όλους λοιπόν υψώνεται Σ.Α. το πόσο υψώνεται διαφέρει από άτομο σε άτομο. Είναι η φυσική αντίδραση του οργανισμού στο 'καινούριο', το οποίο φέρνει το πρόγραμμα διατροφής.
     Τι αποτελέσματα μπορεί να έχει η πλήρης αντίσταση του ασθενή σ' ένα πρόγραμμα; Την πρώτη εβδομάδα ο ενθουσιασμός υπερέχει της αντίστασης, την δεύτερη εβδομάδα εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια, ο ενθουσιασμός είναι συναίσθημα που διαρκεί εξαιρετικά λίγο και καθώς πέφτει ξεπροβάλει το Σ.Α.Την τέταρτη εβδομάδα οι αντιστάσεις υψώνονται για τα καλά, με ποιο τρόπο; Οι οδηγίες δεν εφαρμόζονται, ο ασθενής ακυρώνει τα ραντεβού του, η θεραπεία καθυστερεί...Ο ενθουσιασμός διαδέχεται την περίοδο 'λιμνάζοντων υδάτων'. Μπορεί να περάσουν εβδομάδες ή και μήνες που δεν παράγεται κανένα αποτέλεσμα, ο ασθενής χάνει βάρος τις εβδομάδες του ενθουσιασμού (τρεις πρώτες), έπειτα το βάρος του ανεβαίνει και πάλι στο αρχικό και από εκεί και μετά η καθημερινότητα του ασθενή ακολουθεί την πορεία που είχε προ-θεραπείας. Εκεί μπορεί να μείνει για πάντα μέχρι κάτι βίαιο (συνήθως κάποιο σφοδρό πρόβλημα υγείας) να τον κινητοποιήσει ή μπορεί να θελήσει να ξαναμπεί σε θεραπεία αλλά πάλι η καμπύλη θα ακολουθήσει την ίδια πορεία.
   Τι μας προσφέρει η μελέτη του Σ.Α.; Εφαρμογή οδηγιών μέχρι του σημείο που να μπορεί ο ασθενής να τις ακολουθήσει. Γνωρίζοντας τι μπορεί να εφαρμόσει κάνουμε την θεραπεία περισσότερο αποτελεσματική. Γνωρίζοντας το Σ.Α. ξέρουμε καλά ότι οδηγίες που να μπορούν όλοι να τις εφαρμόσουν δεν υπάρχουν. Επιφυλασσόμεθα δε και για οδηγίες που αφορούν περί καλής και κακής διατροφής, μιας και αυτό ισχύει εν μέρει και δεν ισχύει εν μέρει. Η μελέτη του, μας δείχνει επίσης ότι μόνο ήπιες αλλαγές χωρούν στην ανθρώπινη καθημερινότητα, μικρά βήματα μπορούν να γίνουν, τα μεγάλα βήματα δεν παράγουν κανένα αποτέλεσμα (είναι σίγουρα όμως ελκυστικά). Οδηγίες που να μπορούν να είναι εφαρμόσιμες, να μην ενεργοποιούν ιδιαίτερα το Σ.Α., να προσφέρουν αποτέλεσμα και να κρατούν τον ασθενή στη θεραπεία αποφεύγοντας με δεξιότητα το σημείο των 'λιμνάζοντων υδάτων'. Όσο πιο πολύ ζητούν οι οδηγίες μεγάλες αλλαγές στην καθημερινότητα του ασθενή τόσο πιο πολύ διεγείρουν το Σ.Α. με αποτέλεσμα ένα φαύλο κύκλο. Να επισημάνουμε ότι οι οδηγίες με τις μεγάλες αλλαγές μπορεί να είναι οδηγίες προς ένα υγιέστερο τρόπο ζωής, ακόμη και αυτές φιλτράρονται από το Σ.Α., αν απαιτούν μεγάλες αλλαγές δεν θα γίνουν αποδεκτές εξ' ολοκλήρου, θα γίνουν αποδεκτές ένα μικρό τους κομμάτι. Η ηλικία, η μόρφωση, η ιδιοσυγκρασία, η προσωπικότητα, η κουλτούρα παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση του Σ.Α. Ίσως ζητάμε, άστοχα πολλές φορές, απ' τους ασθενείς μας, να κάνουν την σωστή διατροφή τρόπο ζωής.  







1 σχόλιο:

  1. Και όταν για κάποιον το φαγητό λειτουργεί ως απόλαυση γιατί να μπει στην διαδικασία να υψώσει το σημείο αντίστασης ενώ δεν συντρέχει πρόβλημα υγείας ;

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάντε το δικό σας σχόλιο! Θα χαρούμε πολύ!