Πέμπτη, 5 Απριλίου 2012

Είπαν...: ''Πεινάστε'' είναι διαταγή

  Στα πιο κοινά θέματα διακρίνουμε το ευχάριστο από το καλό. Χωρίς δισταγμό λέμε ότι ένα φαγητό που διεγείρει τη γεύση χάρη στα καρυκεύματα του, είναι ευχάριστο και ταυτόχρονα αναγνωρίζουμε ότι δεν είναι καλό. Αυτό συμβαίνει γιατί...
είναι άμεσα αρεστό στις αισθήσεις, ενώ θεωρούμενο έμμεσα, δηλαδή μέσω του Λόγου που εξετάζει τις συνέπειες, είναι ανεπιθύμητο. Το ίδιο μπορούμε να παρατηρήσουμε σχετικά με την υγεία. Για όποιον τη διαθέτει άμεσα είναι ευχάριστη.
  ...Το ευχάριστο και το καλό έχουν αμφότερα σχέση με το επιθυμητικό και συνοδεύονται, το πρώτο από μια παθολογική, υποκείμενη σε όρους, ικανοποίηση (μέσω ερεθισμέτων), και το δεύτερο από μια καθαρή, πρακτική ικανοποίηση, η τελευταία δεν προσδιορίζεται μόνο από την παράσταση της σύνδεσης του υποκειμένου με την ύπαρξη του αντικειμένου.Δεν είναι μόνο το αντικείμενο, αλλά και η ύπαρξη του που αρέσει.
...Το ευχάριστο, το ωραίο και το καλό υποδηλώνουν επομένως τρεις διαφορετικές σχέσεις των παραστάσεων με το αίσθημα της ευαρέστησης και της δυσαρέστησης, σε συνάρτηση με το οποίο διακρίνονται τα διάφορα αντικείμενα και οι τρόποι παράστασης μεταξύ τους. Γι' αυτό οι εκφράσεις που υποδηλώνουν την ιδιαίτερη για τον καθένα ευχαρίστηση δεν είναι ίδιες. Αποκαλούμε ευχάριστο αυτό που μας τέρπει, ωραίο αυτό που μας αρέσει απλώς, καλό αυτό που εκτιμούμε και επιδοκιμάζουμε, δηλαδή αυτό στο οποίο αποδίδουμε αντικειμενική αξία. Το ευχάριστο έχει ισχύ και για τα ζώα που στερούνται Λόγου, το ωραίο μόνο για τους ανθρώπους, δηλαδή για τα όντα που είναι ταυτόχρονα έλλογα  (για παράδειγμα πνεύματα), το καλό, αντίθετα, έχει ισχύ για τα έλλογα όντα εν γένει.
 ...Η εύνοια είναι η μόνη ελεύθερη ικανοποίηση. Τα αντικείμενα της κλίσης μας ή εκείνα των οποίων την επιθυμία μας επιβάλλουν οι νόμοι του Λόγου, δεν μας αφήνουν καμία ελευθερία για να τα μετατρέψουμε σε αντικείμενα ευαρέστησης για μας. Κάθε ενδιαφέρον προυποθέτει την ύπαρξη μιας ανάγκης ή γεννά μια ορισμένη ανάγκη και ως προσδιοριστική αρχή της επιδοκιμασίας δεν επιτρέπει στην κρίση μας για το αντικείμενο να είναι ελεύθερη.
  Σχετικά με το ενδιαφέρον της κλίσης μας γι΄αυτό που είναι ευχάριστο : η πείνα είναι ο καλύτερος μάγειρας και οι άνθρωποι που έχουν υγιή όρεξη, αρέσκονται σε κάθε είδους τροφή, η ικανοποίηση που προκύπτει δεν δείχνει επομένως κανένα ιδιαίτερο γούστο. Μόνο όταν ικανοποιηθεί αυτή η ανάγκη, μπορούμε να διακρίνουμε ποιοι άνθρωποι έχουν γούστο και ποιοι όχι.


Συγγραφέας : Ιμμάνουελ Κάντ
Τίτλος Βιβλίου : Η κριτική της κριτικής ικανότητας
Μετάφραση : Χάρης Τασάκος
Εκδόσεις : Ροές

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Κάντε το δικό σας σχόλιο! Θα χαρούμε πολύ!