Τρίτη, 3 Απριλίου 2012

Τρόπος Να Σκεφτείς: Αλλαγή Στερεοτύπων


Γράφει ο Θανάσης Μακρής

  
Γεια σας. Σε προηγούμενο μας άρθρο με τίτλο ''Η Διελκυστίνδα του Παλιού με το καινούριο''  αναλύσαμε το ρόλο των στερεοτύπων και τονίσαμε τη σημασία τους στη διαμόρφωση της διατροφικής συμπεριφοράς. Στο σημερινό μας άρθρο θα προσπαθήσουμε να σας φέρουμε κοντά σε αυτό που πολλές φορές ακούτε σαν αλλαγή συνήθειας...

Ενδεχομένως να σας κουράσουμε ή να διαβάσετε πράγματα για πρώτη φορά, ο στόχος μας είναι να σας ‘εμβολιάσουμε’ με γνώση για την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών. Παρακάτω θα αναφερθούμε στον παράγοντα αιτία των προβλημάτων και θα προσπαθήσουμε να εκπροσωπήσουμε τον παράγοντα αυτό όσο καλύτερα μπορούμε.
  ‘Απέρριψα όλους τους μύθους και έγινα ειλικρινής με τον εαυτό μου, απέρριψα όλες τις δικαιολογίες του τύπου ότι δεν έχω αρκετό χρόνο ή ότι κοστίζεις να ζεις υγιεινά. Ήταν δύσκολο να δώσω στον εαυτό μου χρόνο γιατί ήθελα αποτελέσματα άμεσα…είχα βαρεθεί να είμαι παχουλή και να μην έχω καθόλου ενέργεια…ως μαμάδες υποφέρουμε από την επιθυμία μας για το καλύτερο για όλους αλλά πρέπει να βάζουμε και τους εαυτούς μας στη λίστα προτεραιοτήτων μας’
 Αυτά δήλωσε η γυμνάστρια Jennifer Nikole Lee στο Foxnews.com αλλά και σε σποτάκι της Opra Winfrey.

   Στο παραπάνω απόσπασμα συνέντευξης η γυμνάστρια Jennifer Nikole Lee μιλά για τον τρόπο με τον οποίο μείωσε το βάρος της κατά 32 κιλά. Βέβαια εντύπωση μας προκαλεί το γεγονός ότι δεν ξεκινάει να μας λέει για ‘μαγικές δίαιτες’, ‘αγγούρια που πετάνε’, ‘αντιοξειδωτικά πυραύλους’ και ‘ροφήματα λιποθραυστικά’. Αντίθετα αναφέρετε στη λύση η οποία ήρθε αποδομώντας τα στερεότυπα. Εντύπωση επίσης μας προκαλεί το γεγονός ότι στέκεται σε λέξεις που η ματιά μας πέφτει δύσκολα πάνω τους όπως : μύθος,  χρόνος, επιμονή, δικαιολογίες…Γιατί όμως η γυμνάστρια ξεκίνησε να δομεί τη λύση μέσα της, αποδομώντας τα στερεότυπα και αλλάζοντας τη στάση της;

   Τα στερεότυπα αποτελούν το γνωστικό στοιχείο της προκατάληψης και η προκατάληψη είναι υπεύθυνη για την ένταση στις αποφάσεις μας. Η προκατάληψη είναι ο εύκολος τρόπος να αποδώσουμε την ευθύνη στους άλλους. Αλλά μας εμποδίζει να αναλύσουμε σοβαρά και τις αιτίες των προβλημάτων. Τα στερεότυπα είναι γεγονός ότι είναι διαδεδομένα και αλλάζουν δύσκολα, το σημαντικό όμως είναι ότι αλλάζουν όπως έχουν δείξει και σχετικές έρευνες που διεξήχθησαν το 1933, 1967 και 1990. Η διαδικασία αλλαγής των στερεοτύπων έχει μελετηθεί κυρίως στα πλαίσια της γνωστικής προσέγγισης  και έχουν προταθεί τρία μοντέλα αλλαγής.

  Α) Λογιστικό Μοντέλο (Rothbart 1981), η αλλαγή των στερεοτύπων γίνεται σταδιακά. Καθεμιά μη επιβεβαιωτική πληροφορία προκαλεί μικρή αλλαγή στο στερεότυπο και η αθροιστική επιρροή των μη επιβεβαιωτικών πληροφοριών επιφέρει σταδιακή αλλαγή του στερεοτύπου. Επομένως, σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, όσο πιο πολλές οι μη επιβεβαιωτικές πληροφορίες, τόσο πιο μεγάλη η αλλαγή του στερεότυπου.
 Β) Το μοντέλο της μεταστροφής (Rothbart 1981), τα στερεότυπα αλλάζουν ριζικά όταν συναντά κανείς περιπτώσεις δραματικής διάψευσης τους. Αυτό το μοντέλο προβλέπει ότι η αλλαγή ενός στερεότυπου είναι εφικτή όταν όλες οι μη επιβεβαιωτικές πληροφορίες είναι συγκεντρωμένες σε λίγα μεμονωμένα μέλη τα οποία διαψεύδουν με ακραίο τρόπο το στερεότυπο.
 Γ) Το μοντέλο των υποτύπων (Brewer, Dull, & Lui  1981, Taylor 1981), τα στερεότυπα αποτελούν ιεραρχικές δομές. Οι μη επιβεβαιωτικές πληροφορίες, οδηγούν το άτομο να κάνει διακρίσεις μεταξύ της σειράς των στερεοτυποποιημένων σκέψεων με αποτέλεσμα να δημιουργούνται υπότυποι, δηλαδή υποκατηγορίες σκέψεων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Αν οι υπότυποι που θα δημιουργηθούν είναι πολλοί και ισχυροί, μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα την άμβλυνση ή και την ακύρωση των πεποιθήσεων που υπάρχουν για την υπερκείμενη κατηγορία, δηλαδή να οδηγήσουν σε ουσιαστική αλλαγή ή και ακύρωση του στερεότυπου.

  Τα στερεότυπα αλλάζουν λοιπόν και πίσω από την αλλαγή τους κρύβεται η λύση και θα ήθελα να κλείσω το ιδιαίτερα ‘πυκνό’ μου άρθρο σήμερα λέγοντας ότι όταν η λύση είναι μπροστά μας δεν παίρνουμε κιάλια για τη δούμε από απόσταση. Κάντο όπως η Jennifer Nikole Lee.

  *Μικρή αναμονή για το νεότερο μας άρθρο που θα αναλύει τη στάση και τη συμπεριφορά μας, σαν επέκταση της έρευνας μας για την αλλαγή στις συνήθειες.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Κάντε το δικό σας σχόλιο! Θα χαρούμε πολύ!